Ticari Alacak Takibi Nasıl Yapılır? İhtarname, İcra ve Dava Süreci Rehberi

Ticari hayatta vadesi gelmiş alacakların tahsil edilememesi, işletmelerin nakit akışını tehdit eden ve sürdürülebilirliğini zorlayan ciddi bir sorundur. Ödenmeyen faturalar, karşılıksız çekler, protesto edilen senetler ve sözleşmeden doğan alacaklar her işletmenin karşılaşabileceği durumlardır. “Ticari alacak takibi nasıl yapılır?” sorusu, alacağını tahsil edemeyen binlerce işletme sahibi tarafından araştırılmaktadır.

Bu yazıda, ticari alacak takibinin aşamalarını, ihtarname sürecini, icra takibi yollarını, ihtiyati haciz kurumunu ve dava sürecini detaylı olarak açıklıyoruz. Bu bilgiler genel hukuki bilgilendirme amacı taşımakta olup somut durumunuz için mutlaka bir avukata danışmanız tavsiye edilir.

Ticari Alacak Takibinin Aşamaları

Ticari alacak takibi, genellikle kademeli bir süreç olarak yürütülür. Her aşamada borçluya ödeme imkânı tanınırken, ödeme yapılmazsa bir sonraki hukuki adıma geçilir.

1. Aşama — Dostane tahsilat: İlk adım, borçluyla doğrudan iletişime geçerek alacağın hatırlatılmasıdır. Telefon görüşmesi, e-posta veya yüz yüze görüşme yoluyla borçluya ödeme talebi iletilir. Bu aşamada ticari ilişkinin korunması ön plandadır. Birçok alacak, dostane tahsilat aşamasında çözümlenmektedir.

2. Aşama — İhtarname gönderimi: Dostane tahsilat sonuçsuz kalırsa, borçluya noterden resmi ihtarname gönderilir. İhtarnamede alacağın miktarı ve dayanağı, ödeme için tanınan makul süre (genellikle 7-15 gün), ödenmemesi halinde hukuki yollara başvurulacağı ve faiz talep hakkının saklı tutulduğu belirtilir. İhtarname, hem borçluya son ödeme fırsatı tanır hem de dava ve icra sürecinde alacağın talep edildiğini kanıtlayan resmi bir delil oluşturur.

3. Aşama — İcra takibi: İhtarnameye rağmen ödeme yapılmazsa, icra dairesi aracılığıyla icra takibi başlatılır. Alacağın niteliğine göre farklı takip yolları tercih edilir. Çek ve senet gibi kambiyo senetlerine dayalı alacaklarda kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla takip başlatılır. Fatura, sözleşme gibi belgelere dayalı alacaklarda genel haciz yoluyla takip veya ilamsız takip yoluna başvurulur. Mahkeme kararına (ilama) dayalı alacaklarda ilamlı icra takibi uygulanır.

4. Aşama — Dava: İcra takibine itiraz edilmesi veya alacağın tartışmalı olması halinde, ticaret mahkemesinde alacak davası açılır. Dava sürecinde mahkeme, delilleri değerlendirir, gerektiğinde bilirkişi incelemesi yaptırır ve sonuçta alacağın varlığını ve miktarını tespit eder.

İhtiyati Haciz: Alacağınızı Güvence Altına Almak

İhtiyati haciz, alacaklının alacağını güvence altına almak için borçlunun malvarlığı üzerine dava veya icra takibinden önce veya sırasında konulan geçici bir hukuki tedbirdir. Borçlunun mal kaçırma, devretme veya gizleme girişiminde bulunması tehlikesi varsa ihtiyati haciz büyük önem taşır.

İhtiyati haciz talebi mahkemeye yapılır ve mahkeme, talebin haklılığına kanaat getirirse ihtiyati haciz kararı verir. Alacaklının genellikle teminat yatırması gerekir. İhtiyati haciz kararının uygulanmasından itibaren alacaklının 7 gün içinde dava açması veya icra takibi başlatması zorunludur; aksi halde ihtiyati haciz kendiliğinden kalkar.

İhtiyati haciz, özellikle büyük tutarlı ticari alacaklarda ve borçlunun mal kaçırma eğilimi gösterdiği durumlarda kritik bir güvence aracıdır. Zamanında başvurulmadığında borçlunun malvarlığını elden çıkarması riski doğar ve alacak fiilen tahsil edilemez hale gelebilir.

Ticari Alacaklarda Faiz

Ticari alacaklarda uygulanacak faiz türü ve oranı, alacağın niteliğine göre farklılaşmaktadır.

Ticari işlerde temerrüt faizi, avans faiz oranı üzerinden hesaplanır ve bu oran genellikle yasal faiz oranından yüksektir. Fatura alacaklarında, faturanın tebliğinden itibaren 30 gün sonra temerrüt faizi işlemeye başlar. Sözleşmede faiz oranı kararlaştırılmışsa sözleşme hükmü uygulanır. İcra takibinde faiz, asıl alacağa ek olarak talep edilir ve tahsil tarihine kadar işlemeye devam eder.

Zorunlu Arabuluculuk

Ticari davalarda dava açmadan önce zorunlu arabuluculuk başvurusu yapılması şarttır. Konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri bu kapsamdadır. Arabuluculuk başvurusu yapılmadan açılan ticari davalar usulden reddedilir. Arabuluculukta anlaşma sağlanırsa süreç kısa sürede ve dava maliyeti olmadan tamamlanır.

Ticari Alacaklarda Zamanaşımı

Ticari alacaklarda zamanaşımı süresi, alacağın türüne göre değişmektedir. Genel zamanaşımı süresi 10 yıldır. Ancak fatura alacaklarında, eser sözleşmelerinde ve bazı özel alacak türlerinde daha kısa zamanaşımı süreleri uygulanabilir. Çeklerde 3 yıl, senetlerde 3 yıl, taşıma sözleşmelerinde 1 yıl gibi özel süreler mevcuttur. Zamanaşımı süresinin dolması, alacağın dava yoluyla talep edilemez hale gelmesine yol açar.

Sıkça Sorulan Sorular

İhtarname göndermeden icra takibi başlatabilir miyim? Evet. İhtarname göndermek yasal zorunluluk değildir; doğrudan icra takibi başlatılabilir. Ancak ihtarname, borçluya ödeme fırsatı tanıması ve dava sürecinde delil oluşturması açısından tavsiye edilmektedir.

Borçlu itiraz ederse ne olur? Borçlunun icra takibine itiraz etmesi halinde, alacaklının itirazın iptali davası açması veya itirazın kaldırılmasını talep etmesi gerekir. Kambiyo takibinde itiraz icrayı kendiliğinden durdurmaz; genel haciz yolunda ise itiraz icrayı durdurur.

Borçlunun hiç malvarlığı yoksa ne yapabilirim? Borçlunun haczedilebilir malvarlığı bulunamazsa aciz vesikası düzenlenir. Bu belge, borçlunun ilerideki malvarlığı üzerinde takip hakkı tanır ve zamanaşımını 20 yıla uzatır.

Ticari alacak takibi süreciyle ilgili sorularınız varsa, daha fazla bilgi ve ücretsiz ön görüşme için bize ulaşın.

Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup hukuki danışmanlık niteliği taşımamaktadır. Somut durumunuz için mutlaka bir avukata danışınız.